Terimi was geen reclame voor het ‘toeristenparadijs’ Bali, waar iedereen mooi van binnen en buiten, vredelievend en sierlijk is. Alles aan haar was bol. Curvy was ze dan weer niet. Ze had geen taille en ze kon weliswaar torens met offerandes en fruit op haar hoofd dragen, maar danste niet. Terwijl R. en ik thuis juist hadden geleerd dat alle Balinese kinderen al op jonge leeftijd dansles kregen. Misschien was voor Terimi een uitzondering gemaakt.
Ze kwam over alsof ze andere dingen aan haar hoofd had. Het laatste waar ze mee bezig was, was mooi en elegant zijn. Ze droeg oude verwassen shirts zoals de meeste Balinezen die we tegenkwamen. Sommigen droegen shirts van Nederlandse biermerken.
Ze was altijd aan het werk, veegde vloeren, kookte, maakte offertjes, waste kleren en regelde dingen waar niemand anders zin in had.
Ze hielp ons ook als we een sarong moesten dragen voor een ceremonie.
Geen opsporing verzocht
Terimi in de ‘keuken’.
Ik denk nog vaak aan Terimi. Misschien kom ik ooit nog een adres van haar tegen want ik herinner me dat we haar foto’s hebben gestuurd vanuit Nederland in het analoge tijdperk. Foto’s afdrukken kostte geld, mensen hadden niet zoveel foto’s van zichzelf en zo konden wij toch nog iets betekenen.
Terimi was in dienst van de idealistische organisatie Globetree, mede opgericht door de Nederlander Ben, en van de toeristen die daar verbleven.
Ik word nu wel heel specifiek, maar echt niet om de speurneuzen van een of andere televisierubriek wakker te maken en de jacht op Terimi te openen. Ik zou niet weten wat ik tegen haar moest zeggen. Dat wist ik toen al niet.
Lot
Wij liepen op kousenvoeten want we waren antropologen op onderzoek en geen mensen die ons stempel kwamen drukken op de plek waar we waren. Soms durfde ik niet eens ergens iets van te vinden. Het was een totaal nieuwe wereld.
Terimi was om andere redenen niet zichzelf. Ze was niet van zichzelf. Ze moest toestemming vragen aan de heer des huizes, Oka, of ze naar huis mocht.
Maar ik had besloten dat niet zielig te vinden. Op Bali schikt men zich in zijn lot. Niemand heeft ooit tegen Terimi gezegd: ‘Als je maar hard genoeg werkt, kun je alles worden wat je wilt.’
Ik denk dat je erg met haar kon lachen, dat ze een clown was als ze met vertrouwelingen was, mensen die vloeiend Indonesisch spraken en die haar van jongs af aan kenden.
Platte pup
De beheerder en zijn vrouw hadden drie kinderen, twee dochters en een zoon, Putri, Putra en Mira, die al hun stemmingen op Terimi afreageerden. Soms was ze hun beste vriendin en andere keren beten ze haar toe dat ze nog steeds hun lievelingsbroek niet gewassen had.
Beheerder Oka had zichzelf ook vaak niet onder controle. Op een dag had een van de negen pups die op het erf rondscharrelden zich te goed gedaan aan zijn schoen en werd Oka zo pissig dat hij het dier met een stok sloeg tot het niet meer kon bewegen. Daarna pakte hij zijn auto en reed een paar keer over het dier heen tot het niets meer was dan een vachtje in een plas bloed.
Arrogant
R. en ik met pup toen de pup nog leefde.
Kort na het incident met de pup kwam Terimi ons zoals gebruikelijk een dienblad met het eten brengen, veel losse bakjes met onder andere rijst, gedroogde visjes, groentes, roerei en saté die ze op haar hurken bereidde in een open ‘keuken’. Er was verder niemand thuis. Toen we haar vroegen hoe het met haar ging barstte ze in tranen uit. Ze was het zat om voor deze familie te werken. Als Mira water wilde moest zij het halen. Ze werd door Oka, zijn vrouw en kinderen rond gecommandeerd om niet alleen de toeristenvertrekken maar ook de woning van Oka schoon te houden en het ergste was dat ze haar al langer dan een week verboden om haar familie te bezoeken. De kinderen des huizes hielden alleen maar hun hand op. Normale kinderen hielpen thuis mee in het huishouden, maar die van Oka niet. Ze hadden geen vrienden. Oka stond in het dorp bekend als een arrogante man die zich onttrok aan ceremoniën en nooit meehielp als bijvoorbeeld de tempel onderhouden moest worden. En hij kon niet met geld omgaan. Er rustte een vloek op de familie, volgens Terimi.
R. keek me aan: ‘Je moet een arm om haar heen slaan. Ik kan dat niet doen.’
Ik kon het ook niet. Terimi stond naast me te huilen en ik keek bewegingloos naar haar. Nu heb ik daar spijt van.
Spoedfax
Wel hebben we een brief naar Ben gestuurd, gefaxt zelfs vanwege de urgentie, maar als reactie kregen we alleen maar uitleg waarom de dingen zo waren als ze waren.
Terimi zal zich weer in haar lot geschikt hebben.
Een week later sliep ze ineens niet meer in het huis van Oka, maar stond haar bed in de ruimte waar ze kookte, een ruimte die alleen met een gordijn afgeschermd kon worden van de buitenlucht.
Terimi eindelijk thuis met familie offertjes aan het maken.